D4net Netwerk voor Dromers, Denkers, Durvers en Doeners

Een civiel netwerk tot verandering

Om tot een werkelijke verandering in Libanon te komen lijkt een bundeling van krachten uit de ‘civil society’nodig. Een bundeling in de vorm van een netwerk
Het netwerk moet breed en uitdagend zijn en voor elke Libanees de hoop uitstralen: “de maatschappij wordt door ons veranderd de komende tijd”. Ook moet het een visie uitdragen hoeveel er mogelijk is als Libanon verandert: iedereen wordt er beter van.
Ook al lijkt het op dit moment een druppel op de gloeiende plaat, er moet ergens een begin worden gemaakt. Niet meteen kijken naar haalbaarheid van het uiteindelijke doel maar vooral ook het bezig zijn hoe te willen leven in plaats van je te laten leven.

Voorwaarde is dat er een erkenning komt dat er sprake is van een gemeenschappelijk probleem dat alleen gemeenschappelijk opgelost kan worden. Vanuit de maatschappij moet een brede groep mensen van diverse afkomst en positie (in de maatschappij) dit erkennen en de wil uitspreken als burgers een gemeenschappelijk initiatief te willen nemen.
Vanuit de bestaande situatie kunnen als netwerk een aantal doelen geformuleerd worden waar iedereen zich ondanks de grote verscheidenheid in kan vinden. Doelen waarvan iedereen ziet dat die de voorwaarden zijn voor een werkelijke verandering. De middelen kunnen zeer divers zijn als ze maar herkenbaar zijn als deel van het algemene doel.
Het netwerk moet ook een herkenbare strategie of meerdere strategieën uitstippelen om dit doel te bereiken. Uiteindelijk kan het netwerk door de activiteiten die er binnen plaatsvinden een politieke kracht vormen die maatschappij verandert.
Het netwerk steunt en stimuleert door haar bestaan initiatieven in de samenleving die veranderingen bewerkstelligen.

Gewaakt moet worden voor een discussie over de politiek van het netwerk die vooral gericht is op een ideologisch juiste koers. Welke ideologie je ook aanhangt op nationaal niveau is niets mogelijk zolang het bestaande systeem blijft bestaan. Geen enkele ideologie of het nu socialisme is, liberalisme of een ideologie gebaseerd op religie zal leiden tot een verandering op nationaal niveau of revolutie die het systeem vervangt. Wat juist nu nodig is, is het scheppen van voorwaarden waarop een werkelijke democratische politieke discussie en strijd kan plaatsvinden. Een beweging moet komen met pragmatische doelen die dit bewerkstelligen. Van groot belang hierin is het creëren van publieke ruimten. Politieke partijen en organisaties kunnen beter uitgesloten worden of slechts een beperkte rol toebedeeld krijgen in het netwerk. Zij kunnen er wel mee sympathiseren of hun steun ervoor uitspreken.
Het accepteren van een grote verscheidenheid is een absolute voorwaarde voor een effectief netwerk wat de maatschappij kan veranderen. Wat de uiteindelijke oplossing of samenlevingsvorm voor Libanon als geheel dan ook is; op dit moment wordt elke poging die te ontwikkelen geblokkeerd. Vanuit de ‘civil society’ moet de kracht komen die de blokkades doorbreekt, waardoor de basis kan worden gelegd van het nieuwe Libanon.

Veiligheid kan een centraal thema binnen het netwerk zijn.Veiligheid en bescherming tegen militair geweld zowel intern als bij de dreiging van buitenaf. Een strikte veroordeling van elk politiek geweld door wie dan ook. Daarnaast is van even groot belang de veiligheid wat betreft sociale uitsluiting, culturele uitsluiting, inkomen, huisvesting etc.
Mensen zullen altijd in hun eigen belang ergens voor kiezen en dat is in de eerste plaats veiligheid voor henzelf en voor de directe familie en vrienden. Duidelijk moet worden dat de enige garantie daarop voor alle Libanezen een niet-sektarische samenleving is. Het hebben van diverse loyaliteiten, religies of culturen hoeft geen belemmering te zijn voor praktische afspraken op niet-sektarische basis over bestuur van het land, haar inkomstenverdeling, culturele uitwisseling, haar rechtelijke macht en veiligheid.

Als uitgangspunt tot creëren van veiligheid staat het gegeven dat men binnen de staatsgrens van Libanon een organisatorische eenheid vormt. Landen met hun grenzen zijn een feit. Het biedt mensen binnen de grenzen de mogelijkheid om daar te regelen hoe met elkaar om te gaan.
Een nationaal staatsbestel en bestuursapparaat hoort te kiezen voor het lenigen van noden en bescherming van allen binnen Libanon. Dit geldt voor zowel juridische zaken, militaire zaken, politieke zaken als economische. Voorop staat het belang van de Libanese samenleving als geheel. Een belang van en een loyaliteit aan een samenleving die zich onthoudt van nationalisme. Nationalisme is in wezen een sektarisch verschijnsel op nationaal niveau. Juist Libanon is een land wat groot belang heeft aan open grenzen zowel binnen als naar de buitenwereld.
Het is van groot belang activiteiten te ontwikkelen op de scheidslijnen en grenzen die binnen Libanon zelf bestaan.

Een gewapende partij als Hezbollah is onwenselijk, tegelijkertijd moet Libanon als geheel absolute garanties kunnen geven voor de bescherming van Libanon. Of het nu tegen Israël is of tegen Syrië. Een niet aan banden gelegde concentratie van economische macht bij vooral een Soennitisch elite is desastreus voor de economisch ontwikkeling van Libanon als geheel.
Ontwikkeling en veiligheid voor iedereen is slechts dan mogelijk als de verantwoordelijkheid door iedereen wordt opgenomen om deze veiligheid ook voor iedereen te garanderen.
Het huidige systeem in Libanon is achterhaald. Het is niet van deze tijd en ontwikkelingen op veel gebieden worden afgeremd. De oude politieke - op sekten en op familiestructuren gebaseerde - elite moet afsterven. Een jonge generatie moet het gaan overnemen op basis van een op de toekomst gerichte zelfbepaalde koers die in een open wereld past.

Het gaat erom eerst een bewustzijnsverandering te kweken. Daarbinnen past ook het op gang brengen van een nationaal debat over de Libanese burgeroorlog. Een verwerking van de geschiedenis hiervan is essentieel omdat ook de sektarisch macht van nu daar deels uit voortgekomen is. De Taif akkoorden aan het eind van de burgeroorlog hebben dan wel de strijd gestopt maar het sektarisme in stand gehouden en zelfs versterkt.
Het netwerk moet stimuleren dat mensen binnen familie en werkkring discussies aangaan bij het horen van vooroordelen tussen sekten. Discussies over de geschiedenis van Libanon. Een verandering van Libanon is alleen mogelijk als er iets in de hoofden van mensen zelf veranderd.

Diaspora

Een apart punt van aandacht is de diaspora. Er wonen en werken meer Libanezen buiten dan binnen Libanon. Soms al 150 jaar of meer maar velen zijn ook de laatste 30 jaar vertokken of gevlucht. Deze Libanezen in de diaspora hebben vaak nog wel een band met Libanon. Er is ook vaak sprake van een tijdelijk vertrek. Door het verblijf in anderen landen met veelal een democratische regering kan gezien worden dat deze systemen te verkiezen zijn boven sektarisme. Ook contact met burgerhuwelijk, vrouwen- en homorechten etc. zorgt voor verandering in hun hoofd. Dit kan van grote invloed zijn op de situatie in Libanon. Al was het alleen al om een geldstroom te krijgen richting initiatieven zoals we die in dit artikel bespraken. Te verwachten valt dat het aantal (jeugdige) Libanezen dat een andere politieke toekomst wil zal toenemen. Naast geld kan de diaspora verenigd in bijvoorbeeld Libanese verenigingen ook op andere wijze haar stem laten horen en proberen invloed uit te oefenen (bijvoorbeeld via in Libanon achtergebleven familie).

Ten slotte kunnen contacten buiten Libanon geïntensiveerd worden. Contacten voor reflectie, kennis uitwisseling, steun en raad. Contacten met mensen met ervaringen van brede civiele bewegingen zoals die in Oost-Europese landen de aanzet gaven tot politieke hervorming aldaar. Maar ook met kleinere en grote organisaties op bijvoorbeeld het gebied van mensenrechten, cultuur en kunst kunnen een belangrijke bijdrage leveren.
Activiteiten hoeven dus zeker niet alleen politiek te zijn. Ze kunnen net zo goed ook op cultureel en sociaal gebied plaatsvinden.
.

Enkele middelen waar omheen een netwerk zich kan formeren:
- Gebruik creativiteit, de verscheidenheid, humor, kunst en cultuur - waar Libanezen sterk in zijn - in plaats van vaak geïmporteerde zware ideologieën
- Het zoveel mogelijk ontwikkelen van publieke ruimten waar gedachten en culturele uitingen kunnen worden uitgewisseld. Dat kunnen zijn debatcentra, een radio, muurkranten, magazine’s, websites etc..
- Nationaal informatie/archief centrum voor onderzoek naar de eigen geschiedenis, met name de burgeroorlog, en naar wat er nu gebeurt als middel om een nationale discussie te ontketenen
- Referenda of andere vormen van raadplegingen voorleggen aan de bevolking waarmee kennis en ervaring van de mensen in zijn algemeenheid gebruikt kunnen gaan worden
- Het gebruik maken van ‘buitenruimte’ voor uitwisseling en beeldvorming.
- Organiseren van ‘boarder camps’ op de grenzen binnen de Libanese maatschappij
- Een vast logo of andere vormen van algemene herkenbaarheid . Hiermee kan een overkoepelende herkenbaarheid gegeven worden aan de diverse initiatieven

Als slot

Er zijn omgetwijfeld al tal van andere visies en pogingen tot verandering. We hopen dat dit stuk daarin kan bijdragen. We kunnen meehelpen om verschillende mensen bij elkaar te brengen om tot een nationaal initiatief te komen. We willen ook al bestaande initiatieven gaan ondersteunen. Verder trachten we de steun van buiten Libanon mede te organiseren.

Zie ook Deel 1

Ed Hollants
d4net 8-03-207